(2025 mới) Đề ôn thi tốt nghiệp THPT Ngữ văn (Đề số 21)

Lí lẽ và bằng chứng được tác giả sử dụng trong đoạn văn in đậm:

– Lí lẽ: Rõ ràng Bill Gates cũng như nhiều người thành đạt khác có chung một phẩm chất là lao động không ngừng để đạt lấy đỉnh cao ước mơ.

– Bằng chứng: câu nói của Bill Gates: “Hãy bớt ngủ, tăng thời gian làm việc và không bao giờ bỏ học giữa chừng như tôi!”.

– Thành ngữ được sử dụng trong đoạn: nước chảy bèo trôi.

– Ý nghĩa: Thành ngữ được sử dụng trong đoạn có ý nghĩa phê phán những con người sống hời hợt, buông xuôi, đến đâu hay đến đó, phó mặc mọi sự cho cuộc đời, không có ý chí – mục đích hay phương hướng của riêng mình.

– Các phương thức biểu đạt mà tác giả đã kết hợp sử dụng trong văn bản: nghị luận, tự sự.

– Tác dụng: Việc kết hợp giữa các phương thức biểu đạt trên làm cho văn bản nghị luận đa giọng điệu, cụ thể rõ ràng và sinh động hơn; làm tăng sức thuyết phục cho lập luận của tác giả...

– Quan điểm của người viết: Cuộc sống càng dễ, con người càng yếu đuối. Thí sinh có thể đồng ý hoặc không đồng ý với quan điểm của người viết, miễn là có đủ lí lẽ thuyết phục; lí giải không vi phạm các chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

– Gợi ý:

+ Đồng ý. Vì: ý chí nghị lực bản lĩnh của con người không phải ngẫu nhiên mà có được, mà được hình thành qua thử thách cuộc sống. Cuộc sống càng dễ thuận lợi thì con người càng có tâm lí thụ hưởng, ỷ lại; cuộc sống càng nhiều thách thức, con người càng phải có giải pháp ứng biến nên mạnh mẽ, trưởng thành hơn;...

+ Không đồng ý. Vì: tâm lí yếu đuối của con người là do tính cách, bản tính của mỗi người chứ không phụ thuộc thuộc vào bất kì hoàn cảnh cụ thể của cuộc sống,... Cuộc sống dễ nhưng người có ý chí, nghị lực vẫn trở nên mạnh mẽ.

HS cần nêu được các ý chính sau đây:

a) Mở đoạn: Nêu được vấn đề nghị luận: Tầm quan trọng của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo đối với tuổi trẻ.

b) Thân đoạn:

b.1. Giải thích: Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo là khả năng huy động, kết hợp một cách linh hoạt kiến thức, kĩ năng, thái độ, tình cảm để giải quyết vấn đề và tạo ra những giá trị mới, hiệu quả, tích cực trong tình huống nhất định.

b.2. Bàn luận

– Cuộc sống luôn ẩn chứa nhiều vấn đề khó khăn đòi hỏi phải đối mặt giải quyết. Khả năng của mỗi người luôn tiềm ẩn và vô hạn; việc khám phá đánh thức tiềm năng và sự sáng tạo của bản thân có ý nghĩa vô cùng quan trọng với tuổi trẻ.

– Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo giúp mỗi người phát huy tối đa tính tích cực, chủ động; bình tĩnh trước khó khăn, linh hoạt tìm ra giải pháp phù hợp; làm tiền đề cho mọi hoạt động và thành công của con người; phát triển và nâng cao các năng lực khác, “có thể làm những điều thậm chí không tin là có thể làm được”,…

– Nêu một số bằng chứng làm sáng tỏ.

– Tuy nhiên, một số bạn trẻ ngày nay vẫn chưa phát huy được năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của bản thân; còn sống thụ động và ỷ lại,...

c) Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề: Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo là một trong những năng lực cốt lõi cần hình thành cho thanh niên trong bối cảnh toàn cầu hoá.

HS cần nêu được các ý chính sau đây:

a) Mở bài: Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận (sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình của thể loại tuỳ bút qua các yếu tố ngôn ngữ, chi tiết, sự việc,... trong đoạn trích).

b) Thân bài:

b.1. Giới thiệu về đặc trưng của thể loại tuỳ bút. (Gợi ý: là tác phẩm văn xuôi trữ tình, tự sự phi hư cấu; ghi lại cảm xúc chủ quan về sự việc và con người; thể hiện tâm hồn, cái tôi độc đáo của tác giả; thường có sự kết hợp phương thức biểu đạt tự sự và trữ tình).

b.2. Chỉ ra được biểu hiện yếu tố tự sự và trữ tình trong đoạn trích. (Gợi ý: sự đan xen, vừa kể lại sự việc (không gian, cảnh sắc, thời tiết,..) vừa thể hiện trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc chủ quan của người viết (tình yêu, nỗi nhớ,...)).

– Yếu tố tự sự: kể về cảm nhận của “anh”; sự si tình, sủng ái của quân vương với mĩ nhân để so sánh với sự quyến rũ của cái rét đột ngột tháng Ba;..

– Yếu tố trữ tình thể hiện ở:

+ Sự việc được chọn miêu tả: tháng Ba mùa xuân, mùa của sự sống.

+ Sự “kì ảo” của trời đất khi thời tiết thay đổi đột ngột. Trời trong xanh, mây hồng, thanh sạch, yên bình; nắng ấm chan hòa một thứ ánh sáng trắng như sữa, nhẹ như bông; chim hót ríu ran,... Cái rét đột ngột thơ mộng, của một trời đầy hương và ngát hoa; có thể làm cho “bà già chết cóng”,…

+ Ngôn ngữ: bên cạnh lời kể có nhiều tính từ, từ ngữ miêu tả giàu hình ảnh và chất thơ; nhiều ví von, gợi nhiều liên tưởng (Trời trong như ngọc, đất sạch như lau,...); giọng văn nhẹ nhàng, thư thái, lắng đọng, dễ đi vào lòng người, tạo nhiều dư ba,...

+ Cảm xúc mãnh liệt của tác giá khi hoài niệm (Tôi yêu tháng Ba đất Bắc...).

b.3. Sự kết hợp ấy có tác dụng gì? (Gợi ý: đa giọng điệu cho tuỳ bút, tăng sự hấp dẫn; gợi những cảm xúc thẩm mĩ tinh tế ở người đọc; làm nổi bật nỗi nhớ và tình yêu mùa xuân xứ Bắc cũng như quê hương đất nước;..).

c) Kết bài:

– Đánh giá lại vấn đề: sự kết hợp yếu tố tự sự và trữ tình trong đoạn trích đã làm nên thành công và sức sống lâu bền trong lòng người đọc.

– Sự kết hợp còn cho thấy phong cách viết tuỳ bút tinh tế, nhẹ nhàng, lắng đọng và tình yêu đất nước quê hương của tác giả.